2019/2020

План мерапрыемстваў па папулярызацыі і пашырэнні сферы выкарыстання беларускай мовы

Печать PDF

План мерапрыемстваў па папулярызацыі і пашырэнні сферы выкарыстання беларускай мовы ва ўстанове адукацыі “Магілеўская дзяржаўная гімназія-каледж мастацтваў”
на 201
9/2020 навучальны год    (паглядзець тут)

                              

Гарадскі конкурс буктрэйлераў “Люблю чытаць па-беларуску”

Печать PDF
Падведзены вынікі гарадскога конкурсу буктрэйлераў “Люблю чытаць па-беларуску”, у якім вучні гімназіі-каледжа ўдзельнічаюць другі год. Тэма конкурсу была вызначана так: “Твор майго любімага беларускага аўтара”. Вучні 2 курса Клімаў Аляксандр і Сініца Паліна стварылі буктрэйлер на вершаваную казку Уладзіміра Дубоўкі “Мілавіца”. Саша адказваў за творчую частку праекта, дзе праявіў свае мастацкія здольнасці, Паліна – за тэхнічную, а таксама агучвала відэаролік. Створаны буктрэйлер атрымаў заслужаную ўзнагароду – дыплом 2 ступені. Віншуем Сашу і Паліну і шчыра жадаем поспехаў!

Відэа можна паглядзець тут 

Цікавае пра беларускіх пісьменнікаў

Печать PDF
“Шэўрале” для паэта

Адкуль у Янкі Купалы з’явіўся аўтамабіль, які сёння каштуе больш за сто тысяч еўра?

У Дзяржаўным літаратурным музеі Янкі Купалы можна знайсці шмат экспанатаў: дзённікі, рукапісы, зборнікі, уласныя рэчы паэта. Сярод іх ёсць, нават, аўтамабіль “шэўрале”! Праўда, знаходзіцца “жалезны конь” (а можна сказаць і “залаты”, бо каштуе рарытэт не менш за сто тысяч еўра) не ў мінскім музеі, а ў яго філіяле - у Ляўках Аршанскага раёна. У сталіцу машыну прывозяць толькі для часовага экспанавання.

Давялося аднойчы падзівіцца на купалавага “каня”. Бліскучы, адпаліраваны... Нават уявіць цяжка, што машыне аж 80 гадоў!

У Янкі Купалы гэта машына з’явілася ў 1939 годзе, - расказала вучоны сакратар музея Ала Дражына. - Тагачасны першы сакратар ЦК КПБ Панцеляймон Панамарэнка замяніў ёю раней падораную паэту савецкую “эмку”. Менавіта на “шэўрале” Купала ў чэрвені 1941 года пакінуў палаючы Мінск, пераехаў спачатку ў Ляўкі, потым у Маскву, а пазней рушыў у эвакуацыю ў кірунку Казані.

Пасля смерці паэта ў 1942 годзе машына перайшла ва ўласнасць яго жонкі Уладзіславы Луцэвіч. Праз восем гадоў яна перадала яе Дзяржаўнаму літаратурнаму музею Янкі Купалы.

Аўтамабіляў Chevrolet GA Master DeLuxe сышло з канвеера крыху больш за дзве тысячы. Толькі адзін з іх трапіў у Беларусь. І дастаўся, менавіта, Купалу.

Пераклад памяткі “7 крокаў па прафілактыцы каранавіруснай інфекцыі”

Печать PDF
7 мая вучні гімназіі-каледжа рабілі пераклад з рускай на беларускую мову памяткі “ 7 крокаў па прафілактыцы каранавіруснай інфекцыі”. Гэты від працы дапамог вучням не толькі ўдасканаліць свае ўменні перакладу на беларускую мову, а таксама яшчэ раз нагадаць дзецям, што трэба прадпрымаць, каб заставацца здаровымі. Многія вучні падышлі да справы творча, з фантазіяй, і ў іх атрымаліся яркія і рознакаляровыя буклеты.

Настаўнік беларускай мовы і літаратуры Дабравольская І.В.

                                            

Вайна – боль і памяць народа

Печать PDF

Ніколі не ехаць
Хлапцу маладому
Да блізкага гаю,
Да роднага дому.

Над ім асыпаюцца
Слуцкія краскі,
Абсмалены колас
Схіліўся да каскі.

Ляжыць ён, як віцязь,
У стоптаным жыце.
Маці спаткаеце, -
Ёй не кажыце...

1941, Заходні фронт

 

   Гэтыя радкі малады беларускі паэт Мікола Сурначоў прысвяціў невядомаму маладому салдату, які загінуў у самым пачатку вайны пад Мінскам. Менавіта з гэтых радкоў была распачата паэтычная хвілінка “Вайна - боль і памяць народа” ва ўстанове адукацыі “Магілёўская гімназія-каледж мастацтваў імя Я.Глебава” 7 мая 2020 года.
   У вершы Міколы Сурначова “У стоптаным жыце” паказана трагічная падзея – гібель маладога салдата. Шчырасць, цеплыня, задушэўнасць лірычнага ўспаміну пра вайну выклікалі эмацыянальны водгук вучняў на падзеі тых далёкіх часоў, суперажыванне герою. Не пакінуў раўнадушнымі і вобразны лад твора. Жыта ў народных песнях заўсёды звязвалася з жыццём, мірнай працай, шчасцем на зямлі. У вершы яно “стоптанае”. Вайна бязлітасна нішчыць жыцці людзей…
   Падчас гутаркі размова ішла не толькі пра шматлікія ахвяры Вялікай Айчыннай вайны, а і пра ўдзячнасць нашчадкаў героям. Разам вучні склалі сінквейн:

Вайна.
Крывавая, бязлітасная.
Нішчыць, забівае, разбурае.
Вайна разлучае людзей назаўсёды.
Гора.
А яшчэ ў вучняў была магчымасць расказаць пра лёс сваякоў, якія на ўласныя вочы бачылі тыя жудасныя падзеі.

Цікавыя факты пра беларускую мову

Печать PDF

30 красавіка ў чарговы беларускамоўны чацвер настаўнікі беларускай мовы правялі інфармацыйна-выхаваўчыя хвілінкі, на якіх пазнаёмілі вучняў з цікавымі звесткамі пра беларускую мову. Настаўнікі расказалі пра слоўнікавы склад нашай мовы, пра тое, што яе лічуць самай мілагучнай пасля італьянскай, пра помнік літары “Ў” у Полацку.

Цікавыя факты пра беларускую мову:

- Нашая мова – адная з самых багатых у свеце. Яна налічвае да 500 тысяч слоў, дыялектная – ад 1,5 да 2 мільёнаў.
- Гісторыя яе пісьменства налічвае больш за 10 стагоддзяў.
- Мова мае тры алфавіты: кірыліца, лацініца і арабская вязь.
- Займела статус дзяржаўнай яшчэ ў ВКЛ.
- Паводле UNESCO – самая мілагучная пасля італьянскай.
- У рэйтынгу моў паводле колькасці носьбітаў займае 69-е месца.
- Венгерскі матэматык і лінгвіст Андраш Корнай апублікаваў у 2013-м навуковую працу "Лічбавая смерць моў". Ён вывучаў сусветныя мовы, якія знаходзяцца пад пагрозай вымірання ў інтэрнэце і ў электронных прыладах. Беларуская мова апынулася ў ліку бясспрэчна жывых.
- Прыкладам павагі да беларускай мовы для многіх беларусаў служаць паслы замежных краін, якія актыўна выкарыстоўваць яе ў публічнай сферы.

Адным з першых па-беларуску загаварыў пасол ЗША Джордж Крол. Яго ініцыятыву падхапілі шведскі пасол Стэфан Эрыксан,  літоўскі — Эдмінас Багдонас і іншыя. Гэтыя замежныя дыпламаты натхнілі на вывучэнне роднай мовы многіх беларусаў.
- Скульптурным увасабленнем адметнасці беларускай мовы з'яўляецца помнік літары "Ў" у Полацку (2003 год). Ля падножжа скульптуры выбіты радкі з верша народнага паэта Беларусі Рыгора Барадуліна: "Ад Еўфрасінні, ад Скарыны, ад Полацка пачаўся свет". Аўтар праекту — мастак і дызайнер Ігар Куржалаў.

Дабравольская І.В., настаўнік беларускай мовы і літаратуры

Пад знакам таленту і працы

Печать PDF

Чацвер, 23 красавіка, адзіны дзень беларускага маўлення ва ўстанове адукацыі “Магілёўская дзяржаўная гімназія-каледж мастацтваў імя Яўгенія Глебава”, быў прысвечаны беларускім паэтам і пісьменнікам.

Амаль кожны з нас можа згадаць на памяць радкі Багдановіча ці Купалы, Коласа ці Куляшова, але далёка не ўсе могуць пазнаць пісьменнікаў і паэтаў па фотаздымках. Вельмі прыемна, што абсалютная большасць тых, хто прыняў удзел у акцыі, адразу або з першай падказкі назвалі імёны пісьменнікаў, сярод якіх былі і Аркадзь Куляшоў, і Цётка, і Кузьма Чорны, і Пімен Панчанка. А настаўнікі нават пасля заканчэння акцыі абменьваліся думкамі пра тое, наколькі лёгка ці цяжка было пазнаць мастакоў.

Гімназія-каледж працягвае падрыхтоўку да святкавання Дня Перамогі. Вучням было прапанавана паўдзельнічаць у акцыі, прысвечанай творчасці беларускіх пісьменнікаў-франтавікоў. Гімназісты імкнуліся ў прапанаваным вершы С. Чыгрына "Васілю Быкаву" адшукаць зашыфраваныя назвы твораў сусветна вядомага класіка ваеннай тэмы.

Вайна-гэта знак бяды,
Яе немагчыма забыць,
А мёртвым не трэба вады,
А мёртвым ужо не баліць.
Праз порах і дым вайны,
Праз пасткі і праз вышыні
Ішлі батальёна сыны
І воўчую зграю крушылі.
Абеліскі вітаюць зару,
Жураўліныя крыкі ачнуцца...
Праз Альпы ў Беларусь
Пайсці, дажыць і вярнуцца.

100 год з дня нараджэння Аляксея Пысіна

Печать PDF

" Хачу абноўленай і чыстай аддаць людзям любоў сваю..."

Плаўна круціцца наша планета
Пад наведзеным промнем касым.
Усё, што пройдзена,
Усё, што прапета, –
У вітку засталося зямным.

                                 Аляксей Пысін

 

     22 сакавіка 2020 года – знамянальная дата ў Беларусі. Літаратурная грамадскасць Магілева і Магілёўшчыны ўшаноўваюць імя беларускага паэта-земляка Аляксея Васільевіча Пысіна. Аляксею Пысіну споўнілася б 100 гадоў з дня нараджэння.
     Нарадзіўся Аляксей Васільевіч Пысін у в. Высокі Барок Краснапольскага раёна Магілёўскай вобласці. Прайшоў Вялікую Айчынную вайну з першага і да апошняга яе дня, двойчы быў паранены. Быў таленавітым журналістам, многа год працаваў у абласной газеце “Магілёўская праўда”. З 1974 года ўзначальваў абласное аддзяленне Саюза пісьменнікаў Беларусі.
     Усё сваё жыццё ён быў сапраўдным сынам сваёй зямлі і свайго народа. Лёс і паэзія гэтага чалавека апалена агнём вайны, але ў яго вершах – бязмежная любоў да жыцця і сваёй Радзімы – Магілёўшчыны. Аляксей Васільевіч яшчэ пры жыцці стаў знакамітасцю, пра яго гавораць: “Як Быкаў у прозе”.
     У Магілёве Пысін напісаў, за выключэннем зборніка “Наш дзень”, усе свае кніжкі, а іх аж за два дзесяткі.
У нашым горадзе ў поўную сілу праявілася майстэрства творцы Пысіна. Тут ён чэрпаў сюжэты для сваіх вершаў. Нярэдка яны прысвечаны магілёўцам, гораду. Напрыклад, “Магілёўскія дзяўчаты”, “Першамайская вуліца”, “Любуж”, “Магілёўская гаворка”, “У тралейбуса кароткі сон…”, “Пячэрскі парк”, “У смузе над поймай Дняпроўскай…”, “Дзявочы халадок бярозы…”, “З самай раніцы абход пачне, і па Віленскай і Падніколлі…”, “Нямыя”, “Заспявай, мой дружа, заспявай…”.
      Дакран
уцца да лірыкі А.Пысіна вучні гімназіі-каледжа змогуць наведаўшы выставу, прысвечаную пісьменніку, у кабінеце беларускай мовы і літаратуры.

           Магілёўскі шоўк

За Масквою, у тылу глыбокім,
За поўсвета ад Дняпра – ракі,
Сцяг гвардзейскі магілёўскім шоўкам
Вышывалі рускія жанкі.
Нібы вытканы з зарніц, з маланак,
Ён над намі ярка палымнеў.
За Радзіму ў цяжкі бой вяла нас
Дружба наша і народны гнеў.
І жывы Ільіч глядзеў са сцяга,
Пад якім на захад полк ішоў.
Прашумеў над сценамі рэйхстага
Славай гучнай магілёўскі шоўк.
Кожны, хто пад гэтым сцягам стане, 
Будзе непахісным змагаром,
Бо Радзімы частка ў сцяг заткана –
Тваё імя,
Горад над Дняпром.
Май, 1947 г.  Алексей Пысин

З любоўю да роднай мовы

Печать PDF

У красавіку 2020 года прыйшлі вынікі рэспубліканскай гульні-конкурса па беларускай мове і літаратуры «Буслік - 2020». Конкурс праходзіў у лютым і быў прымеркаваны ў гімназіі-каледжы да мерапрыемстваў у рамках «Тыдня беларускай мовы і літаратуры». Прымаючы ўдзел у гульні-конкурсе, навучэнцы павышалі сваю зацікаўленасць да прадметаў «Беларуская мова» і «Беларуская літаратура», пашыралі слоўнікавы запас, рашалі займальныя заданні, для выканання якіх неабходна было прымяніць ужо вывучаны матэрыял па прадметах, праявіць кемлівасць, успомніць народныя прыкметы і павер'і, паказаць веды не толькі па беларускай мове і літаратуры, але і па геаграфіі, біялогіі, гісторыі.
Ужо каторы год гімназісты даволі актыўна прымаюць удзел у гульні-конкурсе «Буслік». У 2020 годзе такіх аматараў было 73. Самымі выніковымі і па колькасці ўдзельнікаў, і па колькасці вызначаных прызоў сталі 7-ыя і 9-ыя класы. Яны атрымалі 8 (па 4 суадносна) з 14 прызоў.

Спадзяемся, што цікавасць да беларускай мовы будзе толькі ўзрастаць і ў наступным годзе жадаючых прыняць удзел у гульні-конкурсе па роднай мове і прызёраў будзе значна больш. Жадаем поспехаў!

Настаўнікі беларускай мовы і літаратуры

 

                 

Інтэрактыўная гульня “Сцяжынкамі Беларусі”

Печать PDF

Беларусь невыпадкова называюць зямлёю пад белымі крыламі. Наш родны край – чароўны і старажытны,  як сівая легенда. Гэта краіна таленавітых і працавітых людзей, продкі якіх славіліся мужнасцю, жыццёвай мудрасцю і сілай духу. Ведаць традыцыі, святы, славутых людзей павінен кожны беларус. З такой мэтай 2 красавіка для груп 1, 2 і 3 курсаў была праведзена інтэрактыўная гульня “Сцяжынкамі Беларусі”. Вучні знаёміліся з роднай краінай, яе культурай, гісторыяй, прыродай. Гульня  складалася з  наступных катэгорый : "Самыя-самыя", "Суайчыннікі", "Святы", "Стравы","Строі",  кожная з якіх уключала па 5 пытанняў адной тэматыкі. Цікава было даведацца пра самую высокую кропку Беларусі, самы старажытны горад, а таксама пра самую маленькую птушачку нашага краю. Іван Фёдараў, Пётр Мсціславец, Ігнат Дамейка – землякі, якімі мы ганарымся. Каляды, Купалле, Вялікдзень – святы, якія мы і сёння шануем. Актыўна вучні адказвалі на пытанні, якія датычыліся беларускіх нацыянальных страў. Пераможцамі сталі ўсе ўдзельнікі, таму што па заканчэнні гульні ва ўсіх быў добры настрой і задавальненне ад працы.

     

 Настатаўнік беларускай мовы і літаратуры Дабравольская І.В.

“Моўныя скарбы роднага краю”

Печать PDF
26 сакавіка вучні 2В класа адправіліся ў займальнае падарожжа па неабсяжнай краіне Мовазнавіі, уладаркай якой з’ўляецца спадарыня Мова. Віктарына “Моўныя скарбы роднага краю” пачалася з разгадвання крыжаванкі “Мова продкаў маіх”. Весела прайшло спаборніцтва “Гэтыя цікавыя загадкі”. Дзеці праявілі кемлівасць і ўспомнілі прымаўкі, прачыталі вершы пра Беларусь і родную мову! У час музычнай паўзы ўсе спявалі беларускія песні. Было цікава і весела, а самае каштоўнае тое, што гучала беларускае слова  з вуснаў падрастаючага пакалення.

Э.Д.Аўтушэнка, выхавальнік  ГПД

     

Вусны часопiс "Слухайце ўсе!"

Печать PDF

12 сакавiка ў 3Б класе прайшоў вусны часопiс "Слухайце ўсе!". Вучнi пазнаёмiлiся з гiсторыяй узнiкнення народных вясеннiх святаў "Сарокi", "Герасiм-грачэўнiк", успомнiлi асноўныя прыкметы вясны, чыталi вясеннiя заклiчкi, вершы, адгадвалi загадкi, гулялi ў гульнi. У канцы мерапрыемства вучнi праслухалi гуказапiс спеваў птушак.

Настаўнік Платонава І.А.

     

Гульня «Мая Радзiма – Беларусь»

Печать PDF

27 лютага ў 2 «Б» класе адбылася інтэрактыўная гульня «Мая Радзiма – Беларусь». Вучнi пазнаёміліся з гiсторыяй сваёй Радзiмы, з яе прыроднымі багаццямі, з беларускімі вырабамі прыкладнога мастацтва. У выкананні другакласнікаў гучалі народныя песнi i вершы на роднай мове пра Беларусь.

Выхавальнiк ГПД Гарэлiкава С.Т.

          

Тыдзень беларускай мовы і літаратуры

Печать PDF

З 17 па 21 лютага ў гімназіі-каледжы быў праведзены тыдзень беларускай мовы “З любоўю да роднага слова”. На працягу тыдня праводзіліся мерапрыемствы, прысвечаныя папулярызацыі беларускай мовы і літаратуры. Так, у 8-х класах прайшла віктарына “Пазнай героя па апісанні”, дзе вучні мелі магчымасць успомніць творы, якія вывучалі ў ранейшых класах. У 7-х класах прайшоў урок-інсцэніроўка па творы З. Бядулі “На Каляды к сыну”. Таксама 7-я класы наведалі Магілёўскую абласную бібліятэку імя Леніна, дзе прынялі ўдзел у інтэрактыўнай гульні-квэсце “Беларускі нацыянальны касцюм”. Адкрыты ўрок-суд па творы К.Чорнага “Насцечка” прайшоў у 6-х класах. Нетрадыцыйная форма ўрока вельмі спадабалася шасцікласнікам. Інтэрактыўная віктарына “Падарожжа па Мовазнавіі”прайшла ў 5-х класах. У беларускі чацвер усе жадаючыя сталі ўдзельнікамі конкурсу “Буслік – 2020”.  Завяршыла тыдзень абрадавае мерапрыемства “Гуканне вясны”, дзе навучэнцы 2 курса знаёмілі вучняў 5, 6 класаў з вясновым нацыянальным абрадам, дарылі птушачак і спявалі вяснянкі. У фае 2 корпуса быў аформлены інфармацыйны стэнд “Тыдзень беларускай мовы”, на якім была прадстаўлена інфармацыя пра А. Пысіна, нашага земляка, якому ў гэтым годзе споўнілася б 100 год з дня нараджэння.

          

«Дружба пачынаецца з усмешкі»

Печать PDF

13 лютага, у беларускамоўны чацвер, у пачатковых класах прайшло мерапрыемства «Дружба пачынаецца з усмешкі». Вучні збіралі беларускія прыказкі пра дружбу і сяброў, разважалі пра тое, якімі якасцямі павінен валодаць сапраўдны сябар, з пялёсткаў складалі кветку «Законы сяброў». Вызначылі, што толькі той, хто ўмее суперажываць, браць рэштку цяжкасцей на сябе, знаходзіцца побач і ў горы, і ў радасці, называецца сапраўдным сябрам. У канцы сустрэчы дзеці абмяняліся  ўсмешкамі і добрымі словамі са сваімі сябрамі.

Настаўнік пачатковых класаў Яўсеева Т.А.

     

Віктарына “Смак беларускай мовы”

Печать PDF

6 лютага ў 5-8 класах настаўнікі беларускай мовы правялі віктарыну “Смак беларускай мовы”. Вучні змаглі завочна пабываць ва ўсіх кутках Беларусі, ва ўсіх абласных гарадах роднага краю. Каб атрымаць звесткі, цікавую інфармацыю пра тую ці іншую вобласць, трэба было выканаць заданні па арфаграфіі.

Настаўнік беларускай мовы і літаратуры Дабравольская І.В.